برگزاری اجلاس مشترک فرمانداری های ویژه سراسر کشور/وقتي فرمانداري هاي ويژه، «ويژگي» ندارند!
صحبت نو: «فرمانداري ويژه»؛ اين عنوان در واقع پاسخي است به مطالبات انباشته شده شهرستان هايي كه داعيه استان شدن دارند. پس از آن كه دولت هاي قبل رسما اعلام كردند كه ديگر استاني به استان هاي كشور اضافه نمي شود! طراحان ايده «فرمانداري ويژه» به نيت اقناع افكار عمومي اين مناطق عنوان مذكور را به فرهنگ لغات در حوزه تقسيمات كشوري افزودند.
در آن مقطع گفته مي شد كه مردم شهرستان ها از استان شدن بودجه استان را مي خواهند و صرفه جويي در زمان و هزينه رجوع به مراكز استان و «فرمانداري ويژه» دقيقا همان اختيارات و امتيازات مركز استان را دارد اما با نامي غير از استان! اما بعدها قرار شد فرمانداري ويژه حدواسط «فرمانداري» و «استانداري» باشد. طبق اين طرح مقرر شد شهرستان هايي كه دو شاخص از ميان شاخص هاي سه گانه را داشته باشند به «فرمانداري ويژه» منسوب شوند:
1) جمعيت شهرستان بيش از 250هزار نفر باشد.
2) جمعيت مركز شهرستان بيش از 125هزار نفر باشد.
3) مسافت بين مركز شهرستان و مركز استان بيش از 125كيلومتر باشد.
با اين وصف طي هفت سال گذشته، 20 فرمانداري ويژه در كشور تأسيس شده كه به ترتيب حروف الفبا عبارتند از: آبادان، ايرانشهر، بروجرد، تربت حيدريه، تنكابن، خوي، دزفول، رفسنجان، زابل، ساوه، سبزوار، سيرجان، شاهرود، كاشان، لارستان، مراغه، ملاير، مهاباد، مياندوآب و نيشابور. درحالي كه حدود يك سال و نيم به پايان دولت دهم و رياست جمهوري احمدي نژاد باقي مانده اما هنوز حدود اختيارات و امتيازات ويژه اين فرمانداري هاي ارتقاء يافته در هاله اي از ابهام است. خيلي ها اين مكانيسم را تنها «تعديل» فشارهاي عمومي اين شهرستان ها توسط دولت مي دانند و تاكتيكي كه تا بر سر كارآمدن دولت بعد، همه چيز اصطلاحا ختم به خير شود! و در سوي ديگر اين تحليلِ شايد بدبينانه، خوش بين هايي هستند كه «فرمانداري ويژه» را نشانه حق تقدم اين شهرستان ها در ارتقاء به «مركز استان» تلقي مي كنند و آمادگي ذهني افكار عمومي ديگر مناطقي كه بالقوه برايشان «رقيب» محسوب مي شوند! با تمام اين ماجراها گويا مثل هميشه باز هم بايد منتظر آينده بود و اينكه آيا تغيير نام فرمانداري ها در حوزه عمل و اختيارات آنها هم تغييري ايجاد خواهد كرد يا خير!
*** همانطور كه مي دانيد «لارستان» تنها شهرستان استان فارس است كه «فرمانداري ويژه» دارد. ضمن ارتقاي پنج اداره اين شهرستان به معاونت اداره كل، فرماندار لارستان نيز به معاونت استاندار فارس ملقب شده است. تلاش زيادي كرديم تا درباره اختيارات فرمانداري ويژه لارستان با فرماندار يا حتي معاون وي گفت و گو كنيم كه بنا به مشغوليت زياد آنها در ايام نام نويسي كانديداهاي مجلس آتي، اين امر ميسر نشد. در اين مدت با گشتي در اينترنت متوجه شديم كه روند تخصيص اختيارات ويژه به فرمانداري هاي ويژه گويا در اختيار استانداري ها گذاشته شده و روند مذكور سليقه اي و بدون ضابطه از پيش تعيين شده است! اكثر استانداري ها علاقه اي به تفويض برخي اختيارات به فرمانداري هاي ويژه استان خود ندارند و البته استانداري هايي هم پيدا مي شوند كه براي مركز زدايي و جلوگيري از اتلاف انرژي و زمان مردم و مسئولان، برخي از اين اختيارات را تفويض كرده اند. اما براستي آيا فرمانداري هاي ويژه، ويژگي خاصي دارند كه آنها را از ديگر فرمانداري ها متمايز كند؟ اين سوالي است كه «صحبت نو» از مسئولان تعدادي از شوراهاي شهري پرسيده كه «فرمانداري ويژه» دارند. از آنجا كه اكثر پرسش شونده ها پاسخ هاي تكراري دادند به درج پاسخ شوراهاي شهر بروجرد، دزفول، كاشان و لارستان قناعت كرديم و نقطه نظر رؤساي شوراهاي شهر تنكابن و خوي را هم به نقل از وبسايت شوراهاي مذكور آورديم كه در ادامه مي خوانيد.
حسين گلستانباغ؛ نايب رئيس شوراي اسلامي شهر «دزفول»:
«دزفول» مظلوم ترين شهر اين كشور است در يك كلام بگويم «دزفول» مظلوم ترين شهر كشور است! اين شهرستان 420 هزار نفر جمعيت دارد و شهر 280 هزار نفري دزفول نيز بيست و دومين شهر پرجمعيت كشور است. فاصله اين شهر تا مركز استان (اهواز) 150 كيلومتر است و به عنوان پايتخت مقاومت ايران شناخته مي شود. منطقه اي كه به تنهايي 3 هزار و 60 شهيد تقديم انقلاب اسلامي كرده، 4هزار و 550 جانباز و 565 آزاده دارد. حتي روزي نيز در تقويم اين كشور به «روز دزفول» (4 خرداد) نام گذاري شده است. اما تمام اينها باعث نشده تا حق و حقوق واقعي مردم اين منطقه پرداخت شود و تازه همين دو سال قبل بود كه «فرمانداري ويژه» را به اين شهرستان دادند و هنوز هم هيچ يك از ادارات ما به معاونت اداره كل، ارتقاء نيافته است! «فرمانداري ويژه» هيچ اتفاق تازه و امتياز ويژه اي نيست و فقط لفظ فرمانداري عوض شده است؛ همين! عدالت واقعي زماني انجام مي شود كه شهرستاني با اين مشخصات به مركز استان ارتقاء يابد. مگر دزفول چه چيزي كمتر از مثلا اردبيل و ياسوج و شهركرد دارد؟! شوراي اسلامي شهر و افكار عمومي اين منطقه معتقد است كه «فرمانداري ويژه» و حتي «معاونت هاي اداره كل» فقط و فقط براي بستن دهان مردم است وگرنه وضعيت اين شهرستان با قبل از ارتقاء به فرمانداري ويژه هيچ تفاوتي نكرده است. براي مثال هنوز شهروندان اين شهرستان براي كوچكترين كارهاي اداري خود بايد 150 كيلومتر راه را طي كنند و به مركز استان بروند و هنوز بودجه ناچيز اين شهرستان به اندازه قبل است و از طريق مركز استان به دزفول تخصيص مي يابد! در پايان از نشريه «صحبت نو» لارستان بسيار سپاسگزارم كه باب اين بحث را باز كرده است و اميدوارم با تعامل شوراهاي شهر شهرستان هايي كه فرمانداري ويژه دارند بتوانيم اولين «اجلاس» مشترك خود را در لارستان يا دزفول برگزار نماييم.
عليرضا مرادي؛ رئيس شوراي شهر «بروجرد»:
بايد بودجه فرمانداري هاي ويژه مستقل و بيشتر شود شهرستان «بروجرد» با شروع دولت نهم به «فرمانداري ويژه» ارتقاء يافت و تاكنون نيز حدود 10 اداره اين شهرستان به معاومنت اداره كل ارتقاء يافته اند. جمعيت اين شهرستان 400هزار نفر و شهر بروجرد حدود 250هزار نفر جمعيت دارد. فاصله اين شهر تا مركز استان هم 110 كيلومتر است. اينكه بگوييم شرايط بروجرد پس از اخذ فرمانداري ويژه «هيچ» تغييري نكرده درست نيست و همانطور كه گفتم اكنون اكثر رؤساي ادارات ما معاون اداره كل هستند و به آساني مديران كل استان را به بروجرد دعوت مي كنند و خودشان نيز بطور مرتب در جلسات برنامه ريزي استان و استانداري شركت مي كنند اما در حوزه استقلال مالي بايد بگويم كه هنوز مستقل نشده ايم و همان بودجه سابق باز هم از طريق مركز استان به اين شهرستان تعلق مي گيرد. به اعتقاد ما اگر اين موضوع يعني استقلال مالي و تخصيص اعتبارات بيشتر به فرمانداري هاي ويژه محقق شود مي تواند متضمن عدالت ثروت و عدالت منابع باشد كه متاسفانه تاكنون اينگونه نبوده است. در مورد افكار عمومي هم بايد بگويم كه ارتقاء به فرمانداري ويژه را اكثرا مقدمه و نشانه اي براي ارتقاء به مركز استان تلقي مي كنند اما طولاني شدن اين پروسه و مشاهده نكردن امتيازات ويژه براي فرمانداري ويژه كم كم آنها را به اين امر بدبين كرده است.
سيد فتاح كبيري؛ رئيس شوراي اسلامي شهر «خوي»:
فرمانداري ويژه در وزارت كشور هيچ مفهومي ندارد! در چند سال اخیر فرمانداري «خوی» به معاونت استانداری و فرمانداری ویژه ارتقا یافته است. طبیعی است که فرماندار محترم تمام تلاش خود را برای رفع مشکلات شهر به کار می بندد اما نه به عنوان معاون استاندار و فرماندار ویژه چرا که از این بابت نه تنها هیچ اختیاری به ایشان واگذار نشده بلکه به جرات هم می توان گفت با این به ظاهر ارتقاء، برخی امتیازات هم از این شهر سلب شده است! اگر اینگونه نیست و ارتقاء به معاونت استانداری و فرمانداری ویژه خاصیتی برای «خوی» به دنبال داشته است از مسئولین امر درخواست می کنیم توضیحات لازم را به مردم ارائه دهند اما مطمئن باشید جواب همان است که توضیح دادم؛ چراکه بنده شخصاً پیگیری های لازم را از وزارت کشور انجام داده و به این نتیجه رسیده ام که نه به لحاظ ساختاری، نه به لحاظ وظایف و اختیارات و نه به لحاظ قانونی، فرمانداری ویژه در وزارت کشور هیچ مفهومی ندارد و به جرات اعلام می کنم فرمانداری ویژه هیچ ظرفیتی برای شهرستان «خوی» محسوب نمی شود و وانمود کردن اینکه این فرمانداری بالاتر از سایر فرمانداری هاست، بی احترامی به مردم بوده و چنین برداشت می شود که مردم را عاقل و بالغ به حساب نمی آورند!
شمس الدین امانپور؛ رئيس شوراي اسلامي شهر «تنكابن»:
اي كاش «تنكابن» فرمانداري ويژه نمي شد! با گذشت مدت زمان بسیار از ارتقاء فرمانداری «تنکابن»، متاسفانه هیچ اقدام اساسی در راستای افزایش اختیارات فرماندار و مدیران شهرستان صورت نگرفته است. پس از اعلام خبر تشکیل فرمانداری ویژه در تنکابن، مردم غرب مازندران امیدوار بودند تا از مشکلات فعلی و در زمینه های مختلف و همچنین از رفت و آمد به مرکز استان رهایی یابند اما با بی توجهی مسئولان استانی به این مهم، امیدواری هاي مردم به یأس تبدیل شده است! امروز پرسش مردم غرب مازندران این است که «فرمانداری ویژه» چه دست آوردی داشته و چه مشکلی از مشکلات مردم غرب مازندران را حل کرده است؟! هر زمان که شوراهای غرب مازندران برای ایجاد استان جدید، تشکیل جلسه مي دهند یا همایش برگزار مي كنند، مقامات استانی بر تقویت فرمانداری ویژه تاکید می کنند اما پس از مدتی همه این تاکیدات به فراموشی سپرده می شود تا همایش دیگری جهت استان شدن برگزار گردد! و دوباره روز از نو روزی از نو! ...نمی دانیم چرا «مدیران کل» استانی اختیارات لازم را به مدیر شهرستان خود ابلاغ نکرده و به آنان اعتماد ندارند؟! چرا شهروندان غرب مازندران بايد برای تأیید گواهی عدم اعتیاد، صدور کارت صیادی، کارت سلامت برای رانندگان سبک و سنگین و... به مرکز استان عزیمت کنند؟! اگر مدیران شهرستان به لحاظ تخصص و مدیریت، توانمندی انجام این امور ساده را هم ندارند، چرا در این سمت مشغول به کار هستند؟! چرا فرمانداری ویژه که چارت سازمانی و اختیارات آن هنوز مشخص نیست به یک شهرستان ابلاغ می شود؟! وقتي دولت و مقامات استانی هنوز حدود اختیارات و وظایف اين فرمانداری ويژه را مشخص نکرده اند، ای کاش اصلا تنکابن را به فرمانداری ویژه ارتقاء نمی دادند!
سيد عباس حسيني؛ نايب رئيس شوراي اسلامي شهر «كاشان»:
فقط «نام» پنج اداره ما شده معاونت اداره كل! شهر «كاشان» را همه مي شناسند و با پتانسيل هاي آن آشنايي دارند. چه از لحاظ «صنعتي» كه يكي از قطب هاي صنعتي استان اصفهان است و چه به لحاظ «گردشگري» و «كشاورزي» و... اين شهر يكي از تاريخي ترين شهرهاي كشور است و حتي دو تيم ليگ برتري در رشته هاي واليبال و بسكتبال دارد. جمعيت اين شهرستان حدود 330 هزار نفر و شهر كاشان بيش از 240 هزار نفر جمعيت دارد و فاصله آن تا اصفهان نيز حدود 200 كيلومتر است. تمام اينها باعث شد تا رئيس جمهور در سفر استاني خود به كاشان در سال 88 با فرياد و شعار مردم مبني بر «استان شدن» كاشان مواجه شوند و پس از آن بود كه فرمانداري اين شهر به «فرمانداري ويژه» ارتقاء يافت. افكار عمومي البته هرچند اين اقدام را گامي به سوي استان شدن تلقي مي كنند اما تاكنون تغيير خاصي را پس از ارتقاء فرمانداري خود نديده اند. هنوز اعتبارات و بودجه اين شهرستان به اندازه قبل است و توسط مركز استان تأمين مي شود. تا وقتي وضعيت شهرستان به اين روال باشد، امتياز خاصي نصيب كاشان و مردم آن نمي شود. البته پنج اداره اين شهرستان هم به معاونت اداره كل ارتقاء يافته اند اما تاجايي كه من خبر دارم حتي رؤساي اين ادارت در جلسات برنامه ريزي استان هم شركت نمي كنند و تنها نام آنها عوض شده است!
ابوطالب روئينا؛ رئيس شوراي اسلامي شهر «لار»:
در حال حاضر «ويژه» بودن فرمانداري در حد «لفظ» است! فرمانداري ويژه «لارستان» همچون ديگر فرمانداري هاي ويژه اين كشور، چارت سازماني ويژه اي ندارد و در حد فرمانداري هاي درجه يك مثل مرودشت و شيراز است و بايد بگويم تا اين چارت سازماني فعلي، ملاك باشد، «ويژه» بودن فرمانداري درحد «لفظ» است و عملا امتيازي برايمان محسوب نمي شود. مدت هاست كه لايحه جديد دولت در حوزه تقسيمات كشوري تهيه شده اما هنوز به مجلس ارائه نشده است و درصورت ارائه اين لايحه و تصويب آن شايد تغييراتي به نفع فرمانداري هاي ويژه كشور انجام شود. در مورد پنج اداره اي كه به معاونت اداره كل ارتقاء يافته اند نيز بايد بگويم فقط اداره آموزش و پرورش لارستان است كه در جلسات برنامه ريزي استاني شركت مي كند و بقيه ادارت مثل جهاد كشاورزي فقط درحد «اسم» هستند و حتي حق امضاء در حوزه معاونت هم ندارند! در مورد پيگيري اخذ امتيازهاي بيشتر در اين موضوع بايد اشاره كنم كه شوراي اسلامي شهر وظيفه اي ندارد و شايد شوراي عالي استان و به درخواست مردم بتواند آن را پيگيري كند و از آنجا كه در استان فارس فقط لارستان داراي فرمانداري ويژه است لذا اين موضوع مطالبه عمومي استان نيست و شوراي عالي استان فارس نيز تاكنون كاري انجام نداده است.